Słowo Jego Eminencji, Wielce Błogosławionego Sawy,
Metropolity Warszawskiego i całej Polski,
kierownika Katedry Teologii Prawosławnej UwB
z okazji święta Trzech Świętych Hierarchów
12.02.2004r.       Panie Rektorze, Panie Prezydencie, Drodzy Zaproszeni Goście, Bracia i Siostry !
    W dniu dzisiejszym przeżywamy w naszych cerkwiach i w całym chrześcijaństwie dzień szczególny. Dzień, w którym wspominamy Świętych Hierarchów: Bazylego Wielkiego, Grzegorza Teologa i Jana Chryzostoma - teologów, ascetów, myślicieli. Pozostawili oni nam wszystkim to, co dzisiaj kultywujemy i co stanowi dla nas podstawę naszej wiary. Każdy z nich wniósł coś specyficznego.
    Warto przypomnieć św. Grzegorza Teologa i jego Symbol Wiary, który zachował się jako zabytek piśmiennictwa tego okresu. Wykłada on prawidłową naukę o Świętej Trójcy. Właśnie ten Symbol Wiary stał się podstawą do rozwoju nauki o Świętej Trójcy, nauki którą w sposób szczególny wyłożyli nauczyciele Kapadoccy, w tym św. Bazyli i św. Grzegorz z Nyssy. Jest to podstawa nauki chrześcijańskiej. Bez Świętej Trójcy nie ma chrześcijaństwa. Nie przypadkowo w 1961 r. w Upsali uczestnicy zgromadzenia Światowej Rady Kościołów określili, że jej członkami mogą być tylko te wyznania, które uznają Świętą Trójcę.
    Św. Bazyli, wielki mistyk, pozostawił po sobie Świętą Liturgię, która jest bardzo bogata w swych modlitwach. Sprawujemy ją wówczas, kiedy Kościół prawosławny zwraca się do swych wiernych o zachowywanie szczególnej ascezy - postu. Te modlitwy są wyrazem właściwego przeżywania liturgicznego, a jednocześnie ogarniają cały wszechświat. Znajduje się tam modlitwa za cały Kosmos, za tych, którzy sprawują władzę, za tych, którzy weselą się, za osamotnionych, chorych, itd. Św. Bazyli Wielki - jakbyśmy powiedzieli współczesnym językiem - działacz charytatywny, otaczał opieką wszystkich, którzy potrzebowali wsparcia duchownego i materialnego.
    Św. Jan Złostousty. Jego Świętą Liturgię sprawujemy po dzień dzisiejszy i bez niej nie do pomyślenia jest nabożeństwo naszego Kościoła. Wspominając ich pamięć, wszyscy teolodzy prawosławni w szczególny sposób wznoszą do nich swoje modlitwy, bowiem jest to ich dzień, dzień zadumy nad teologią.
    We wschodniej świadomości religijnej mamy tylko trzech teologów w pełnym tego słowa znaczeniu. Są nimi: św. apostoł Jan Teolog, św. Grzegorz Teolog i św. Symeon Nowy Teolog. Ci z nas, którzy mianują siebie teologami są nimi tylko w cudzysłowie.
    Dlatego też pięć lat temu na patronów Katedry i jednocześnie całej Uczelni wybraliśmy Trzech Świętych Hierarchów. Uczyniliśmy to mając świadomość, że człowiek ze swą ułomną naturą wymaga wzorców, pracy i modlitwy. A któż, jak nie oni mogą wiele przed Panem, Któremu poświęcili swoje życie i całkowicie siebie oddali.
    Trzej Święci Hierarchowie są dla nas wzorem, jak należy wykładać prawdę Bożą i ją bronić, a także, jak należy ją realizować w życiu codziennym. Tych umiejętności brakuje nam wszystkim tu obecnym, współczesnym chrześcijanom, brakuje całej ludzkości. Wzór Trzech Świętych Hierarchów jest szczególnie ważny zwłaszcza obecnie, gdy świat tak wiele doświadcza.
    Po południu ma się odbyć sesja na temat „Współczesnych zagrożeń osoby ludzkiej". Święci Hierarchowie: Bazyli Wielki, Grzegorz Teolog i Jan Złotousty poprzez swe życie udowodnili, że byli ludźmi w pełnym tego słowa znaczeniu, dlatego i dziś mogą nas wiele nauczyć.
    Kaznodzieja, podczas dzisiejszej Świętej Liturgii, zwrócił uwagę na znaczenie modlitwy w życiu każdego chrześcijanina, a zwłaszcza teologa. W naszym prawosławnym rozumieniu teologiem jest ten, kto się modli, kto trwa na modlitwie. Poprzez modlitwę i doświadczenia ascetyczne można osiągnąć Mądrość Bożą.
    Gdy pewnego świętego zapytano, skąd czerpie swą wielką mądrość, wskazał na ukrzyżowanego Chrystusa. Również i dla nas wszystkich: teologów, duchownych i każdego chrześcijanina ochrzczonego w Imię Świętej Trójcy jest to nieoceniona wskazówka.
    Dziś, kiedy zebraliśmy się na wspólną modlitwę i zwracamy uwagę na działalność i spuściznę Trzech Świętych Hierarchów, chcę wyrazić wdzięczność Bogu Najwyższemu za ten dar, który mamy. Uczyniliśmy to podczas Świętej Liturgii.
    Mija już pięć lat od momentu powołania do życia Katedry Teologii Prawosławnej.
    Magnificencjo, dziękujemy za wsparcie i zrozumienie naszych potrzeb. Modlimy się, aby Bóg dał mądrość, by te zamiary które istniały na samym początku - utworzenia Wydziału Teologicznego mogły zostać zrealizowane, pomimo przeszkód złego ducha.
    Magnificencjo! Katedra Teologii Prawosławnej Uniwersytetu w Białymstoku jest rodzynkiem, nie tylko w naszym kraju. Poza Uniwersytetem w Monachium, pomijam kraje prawosławne, nie ma nigdzie tego rodzaju jednostki. Niech Pan, Senat i cały nasz Uniwersytet chroni ją i stara się rozwijać. Życzę z całego serca Katedrze Teologii Prawosławnej i Katedrze Teologii Katolickiej, by powstał Wydział Teologiczny.
    Pragnę serdecznie podziękować pracownikom Katedry, którzy codziennie kładą swą cegiełkę do wznoszenia Kościoła Bożego. Zachęcam młodych adeptów teologii, by pracowali nad sobą i zdobywali tytuły naukowe.
    Dziękuję również Jego Ekscelencji biskupowi Jakubowi, który pozwala nam korzystać ze swoich pomieszczeń w Centrum Kultury Prawosławnej. Dziękuję za przybycie na dzisiejsze nabożeństwo Jego Ekscelencji biskupowi Grzegorzowi, a także duchowieństwu za modlitwę, za wsparcie i zainteresowanie. Dziękuję za przybycie przedstawicielom władz miasta, wszystkim gościom i wam, bracia i siostry. Szczególne podziękowania kieruję do chóru, którym dyryguje ks. protodiakon Bazyli Dubec. Bez waszego śpiewu bylibyśmy bardzo ubodzy. Niech dzisiejszy dzień skłoni nas do refleksji nad naszym przebywaniem w czasie, w konkretnym miejscu. Refleksje te powinny ubogacać nasze życie.